Tĩnh dạ tứ hay Tĩnh dạ tư (Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh), ra đời trong thời Thịnh Đường.
-Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ được sáng tác khi ông ở xa quê của mình.
-Thể thơ: Đường luật ngũ ngôn tứ tuyệt
Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
-Nội dung: Tĩnh dạ tứ thể hiện một cách nhẹ nhàng thấm thía tình quê hương của một người sống xa nhà trong đêm thanh tĩnh.
- Nghệ thuật: +Thể thơ ngũ ngôn cổ thể
+ Ngôn ngữ giản dị mà tinh luyện +Nghệ thuật đối
+Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả và biểu cảm
- Nhân vật
- Lý Bạch (tác giả) khi sống xa nhà, xa quê hương.
- Cảm xúc nhân vật: tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng dồn nén của nhà thơ trong đêm thanh vắng khi nhớ quê hương.
- Phân tích nhân vật:
- Cảnh đêm trăng:
+ Không gian: “sàng” – đầu giường, đây là một dụng ý nghệ thuật của tác giả, ánh trăng được cảm nhận rất gần so với vị trí của tác giả
+ So sánh: ánh trăng – sương trên mặt đất, gợi nên hình ảnh một đêm trăng rất sáng, ánh trăng bồng bềnh như cõi tiên
+ “Rọi”: ánh trăng tìm đên thi nhân như tri âm, tri kỉ giản dị mà đầy bất ngờ
⇒ Khung cảnh rất thi vị, lãng mạn, đêm trăng huyền ảo, đẹp như ở chốn bồng lai
- Tâm trạng của nhà thơ: “nghi” – ngỡ
+ Tâm trạng ngạc nhiên, bất ngờ
+ Cảm giác vừa say, vừa tỉnh, nửa thực nửa ảo
+ Sự băn khoăn, trăn trở, chứa đầy ưu tư
⇒ Hai câu thơ đầu vừa tả cảnh vừa tả tình. Đó là một đêm trăng đẹp huyền ảo với tâm trạng ngỡ ngàng, bâng khuâng của nhà thơ
Hai câu còn lại
- “Vọng”: gồm có hai nét nghĩa:
+ Nhìn từ xa
+ Ngóng trông
- Ngẩng đầu: xuất hiện như một hành động tất yếu của nhà thơ để kiểm nghiệm ánh trăng đó là thật hay ảo ở hai câu thơ trên
⇒ Tác giả nhìn ra xa để ngắm vầng trăng với tư thế hướng ngoại
- Cúi đầu: đây không phải là cái cúi đầu để ngắm nhìn ánh trăng hay nhìn sương, mà là cái cúi đầu của nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương, nghĩ về quê xa
- Tâm trạng nhà thơ được thể hiện trực tiếp: “tư cố hương”
- Nghệ thuật: đối cấu trúc ngữ pháp và đối từ loại
⇒ Tâm trạng nhớ cố hương da diết của tác giả được thể hiện qua cử chỉ, hành động, cảm xúc. Xúc cảm ấy được dồn nén và thể hiện rõ trong câu thơ cuối cùng.