1. Hoàn cảnh ra đời, xuất xứ
Bài thơ được sáng tác năm 1967 và được in trong tập thơ đầu tay “Góc sân và khoảng trời”
2. Thể loại : Thơ tự do
3. Phương thức biểu đạt : Tự sự kết hợp miêu tả
4. Nghệ thuật :
- Thể thơ tự do
- Nhịp thơ ngắn, nhanh
- Sử dụng phép nhân hóa
5. Nội dung :
Bài thơ đã miêu tả chính xác và sinh động cảnh vật thiên nhiên trước và trong cơn mưa rào ở làng quê. Bài thơ thể hiện tài năng quan sát, miêu tả thiên nhiên một cách hồn nhiên, tinh tế, độc đáo của tác giả; và qua đó cho ta thấy tình yêu thiên nhiên, làng quê của Trần Đăng Khoa.
III/ Nhân vật:
- Thiên nhiên:
a.Khung cảnh thiên nhiên trước cơn mưa
- Các con vật:
- Con mối bay ra: mối già – bay thấp, mối trẻ - bay cao
- Gà con: rối rít tìm nơi ẩn nấp
- Kiến: hành quân đầy đường
- Cây cối:
- Mía: múa gươm
- Lá khô
- Cỏ gà: rung tai nghe
- Bụi tre: tần ngần gỡ tóc
- Hàng bưởi: bế con đu đưa
- Cây dừa: sải tay bơi
- Ngọn mùng tơi: nhảy múa
- Bầu trời:
- Mặc áo giáp đen, ra trận
- Chớp rạch ngang trời
- Sấm: cười khanh khách
→ Nghệ thuật nhân hóa được sử dụng dày đặc - tạo nên bức tranh thiên nhiên sinh động, hấp dẫn
→ Cảnh vật trước cơn mưa được miêu tả chính xác, cụ thể, vô cùng ấn tượng
→ Khắc họa được hình ảnh thiên nhiên trong con mắt trẻ thơ
b. Khung cảnh thiên nhiên trong cơn mưa
- Âm thanh: lộp bộp, lộp bộp, ù ù như xay lúa
- Đất trời: mù trắng nước, sủi bọt
- Cóc: nhảy chồm
- Chó: sủa
- Cây lá hả hê
⇒ Đoạn thơ sử dụng nhiều từ láy (ù ù, lộp bộp, chồm chồm, hả hê) cùng biện pháp tu từ điệp cùng những câu thơ ngắn khiến cho nhịp điệu câu thơ trở nên nhanh, dồn dập như cơn mưa. Đông thời gợi cảm giác nhịp thơ như âm thanh từng giọt mưa rơi ngoai trời.
- Con người :
Hình ảnh con người trong cơn mưa
- Người cha đi cày về, “đội sấm, đội chớp”
- Nghệ thuật: ẩn dụ
⇒ Con người hiện lên trên cái nền thiên nhiên dữ dội, hùng vĩ làm cho hình ảnh con người có tầm vóc lớn lao, tư thế vững vàng, hiên ngang như một vị thần sánh ngang với trời đất