- Hoàn cảnh sáng tác:
Trong một đêm mùa đông năm 1950, tác giả Minh Huệ được anh Chắt - cảnh vệ của đồng chí Nguyễn Chí Thanh kể cho nghe câu chuyện về Hồ Chủ Tịch đi chiến dịch. Tuy đã 60 tuổi nhưng Bác Hồ vẫn mặc quân phục, băng rừng vượt suối trực tiếp ra chiến trường chỉ huy chiến dịch, ở chung lán với bộ đội giữa rừng. Vào một đêm, có anh đội viên tỉnh giấc bỗng nhìn thấy một cụ già Nùng đang cho thêm củi vào bếp giữa lán, anh nhận ra đó chính là Bác Hồ. Anh sung sướng và khẽ hỏi Bác sao vẫn chưa ngủ, Bác chỉ mỉm cười hiền từ căn dặn anh cứ ngủ trước. Trước lời năn nỉ của anh, Bác vẫn ngồi đó bởi Bác lo lắng cho bộ đội và dân công trời mưa lạnh như vậy vẫn đang ngủ ngoài rừng. Từ câu chuyện được nghe kể đó, nhen nhóm trong đầu nhà thơ Minh Huệ ý thơ về bài Đêm nay Bác không ngủ.
- Thể thơ : Được viết theo thể thơ 5 chữ
- Mỗi khổ có 4 dòng.
- Cách gieo vần : chữ cuối thứ hai và chứ cuối thư ba gieo vần liền với nhau.
- Chữ cuối của dòng cuối mỗi khổ vần với chữ cuối của dòng đầu trong câu tiếp theo.
- Tạo ra mạch kể chuyện thích hợp cho văn bản.
- PTBĐ : Miêu tả; Biểu cảm; Tự sự
- Nghệ thuật :
- Thể thơ năm chữ dễ đọc, dễ nhớ, dễ đi vào lòng người.
- Vận dụng nhuần nhuyễn, linh hoạt phương thức kể kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
- Hệ thống từ láy phong phú giàu chất gợi hình, gợi cảm.
- Nội dung :
Bài thơ đã thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với bộ đội và nhân dân,tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ.