Nhân vật “tôi” hiện lên trong tác phẩm với dòng hổi tưởng về diễn biến tâm trạng, cảm xúc về buổi tựu trường đầu tiên. Những cảm xúc ấy được tái hiện một cách chân thực, cụ thể và sinh động. Tình cảm, cảm xúc của nhân vật đã góp phần làm nên chất thơ cho tác phẩm.

không có

Xin mẹ cho cầm bút thước, đứng nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa, bật khóc, có lúc chú“đưa mắt thèm thuồng" một cánh chim... Chú vòng tay lên bàn lẩm nhẩm đánh vần bài viết tập "Tôi đi học".

+ Thế giới nội tâm của nhân vật được diễn tả theo dòng tâm trạng, cảm xúc theo trình tự thời gian, không gian của buổi tựu trường:

1. Không gian, thời gian khơi nguồn cảm xúc cho dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi” về ngày đầu tiên đi học của mình

- Biến chuyển của cảnh vật sang thu: Cuối thu, thời điểm tựu trường, cảnh thiên nhiên với lá rụng nhiều, mây bàng bạc khiến lòng người nhẹ nhàng mà bồi hồi nhớ lại

- Hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường,…

⇒ gợi nhớ, cơ sở liên tưởng tương đồng tự nhiên

2. Những hồi tưởng của nhân vật tôi

a. Tâm trạng khi cùng mẹ đi trên đường đến trường

- Cảnh vật, con đường vốn rất quen nhưng lần này cảm thấy lạ.

- Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình, cảm thấy trang trọng, đứng đắn hơn.

- Bỡ ngỡ, lúng túng

⇒ Từ ngữ gợi tả, nghệ thuật so sánh, chọn lọc chi tiết tiêu biểu, cụ thể: tâm trạng bỡ ngỡ của “tôi” trong bổi tựu trường đầu tiên

b. Khi đứng giữa sân trường và nghe gọi tên vào lớp học

- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng.

- Cảm thấy nhỏ bé so với trường, lo sợ vẩn vơ.

- Hồi hộp, lo sợ chờ nghe gọi tên mình.

- Khi sắp vào lớp học thì lo sợ, bật khóc

⇒ Diễn tả sinh động tâm trạng của nhân vật “tôi” với từng cung bậc, cảm xúc, có nhiều trạng thái cảm xúc đối lập, tâm trạng phức tạp

c. Khi ngồi trong lớp học

- Cảm thấy vừa xa lạ, vừa gần gũi với mọi vật, với nguời bạn ngồi bên …

+ Làm quen, tìm hiểu phòng học, bàn ghế, … ⇒ thấy quyến luyến.

⇒ Tâm trạng, cảm giác của nv “tôi” khi ngồi trong lớp học, đón nhận giờ học đầu tiên hợp tự nhiên, sinh động, hấp dẫn.

Những ki niệm, những diễn biến tâm trạng hổi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật "tôi” trong buổi tựu trường đã được diễn tả theo trình tự thời gian - không gian một cách chân thực và tinh tế. Những kỉ niệm ấy rất sâu sắc và rất đẹp, vì thế sau này "hàng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường”.

Tư liệu Ngữ văn 8